Bộ 1 - Bài 1.4
Cái nút được xin, và bài toán ở lại nhà
Một loại ca có thật, và chỗ nó đi qua
Ở bàn làm việc - không ai trong phòng họp nghe thấy
Cuối tháng phải rà xem hồ sơ nào quá hạn mà chưa có kết quả, để còn nhắc các bộ phận. Trên phần mềm không lọc được cái đó, nên xuất ra Excel rồi lọc hai cột.
Câu đi vào phòng họp
Thêm nút xuất toàn bộ danh sách hồ sơ ra Excel, đủ bốn mươi trường.
Cái không đi cùng bản dịch là phần vì sao: hai cột thật sự được dùng, và cái việc cuối tháng nằm sau hai cột đó. Bốn mươi trường được xin để dùng hai.
Nhánh lắc
Hai triệu bản ghi, đủ bốn mươi trường thì timeout, lại có thông tin cá nhân nên còn phải xét quyền. Không khả thi trong sprint này.
Đúng về kỹ thuật - 4 phút - một dòng biên bản
Nhánh gật - nhánh đắt hơn
Một yêu cầu khác, khả thi: thêm một cột ghi chú. Nửa ngày làm xong, UAT pass, nghiệm thu ký. Cái người ta cần là chỗ đánh dấu để hôm sau tìm lại, mà ghi xong thì không lọc được, không sắp xếp được.
Sáu tháng sau, mở log: dùng ba lần
Hai kết cục trái ngược hẳn nhau, cùng một chỗ hỏng: bài toán chưa bao giờ bước vào phòng họp, nên cái được đem ra cân nhắc - dù để gật hay để lắc - chỉ là bản dịch. Và nhánh gật tệ hơn: nó sinh ra một tờ nghiệm thu, một feature chạy được, một dòng trong báo cáo tiến độ. Nó tự chứng minh là thành công.
Đường đi của một yêu cầu
Bắt đầu trước khi bạn nghe thấy câu nói
- Một người có việc phải làm xongCuối tháng, rà hồ sơ quá hạn để nhắc các bộ phận
- Phần mềm không làm đúng việc đóKhông có chỗ nào lọc được theo hạn
- Tự tìm ra một cách chạy đượcExcel, hai cột - thứ đã dùng hai mươi năm
- Nén bài toán thành một câu xin đượcBản gốc ở lại nhà, không đi cùng bản dịchXEM MỨC 2
- Phòng họp cân nhắc đúng câu đóLàm được hay không: trả lời rất tốt. Có đáng làm không: không ai hỏi
- Gật hay lắc đều không chạm bài toánLắc thì còn một dòng biên bản. Gật thì có tờ nghiệm thu
Vì sao bản gốc không đi cùng
Phóng to bước 4
- Người xin biết rất rõ mình muốn gìRõ hơn cả phòng họp cộng lại. Thứ họ không biết, và không có lý do gì để biết, là cái gì rẻ và cái gì đắt ở phía bên kia
- Bốn lý do đều có thểCố xin một thứ khả thi - tin là không còn cách khác - từng thấy hệ thống nào đó có - từng bị nhắc phải xin cho cụ thể
- Chưa loại được lý do nào - và không cần loạiDù vì lý do nào, cái đến tai bạn cũng đã là bản dịch
- "Người dùng không biết mình muốn gì" cũng là một bản nénLần này của phía làm phần mềm: gom một khoảng chênh lệch hiểu biết thành một câu kết, mà câu kết thì làm cuộc suy nghĩ dừng lại
- Có ca không gỡ ra được nữaYêu cầu đi qua bốn năm người, mỗi người dịch một lần. Bản dịch đã thay chỗ bản gốc trong trí nhớ của mọi người, và không ai nói dối cả
- Chỗ này không có tín hiệu lỗi nàoYêu cầu nói dưới dạng giải pháp nghe rõ ràng hơn hẳn, nghe chuyên nghiệp hơn. Đó chính là lý do nó qua được mọi cửaXEM MỨC 3
Thao tác
Nghe hình dạng của câu, không tra vấn người nói
Một câu, hỏi ngay tại chỗ
"Có cái nút đó rồi thì việc đầu tiên chị làm với nó là gì ạ?"
Đừng hỏi "tại sao chị cần". Câu đó nghe như đang xét duyệt, và người bị xét duyệt sẽ đi bảo vệ cái nút thay vì kể về công việc. Câu kia chỉ mời người ta kể tiếp.
- Dấu hiệu nằm ở hình dạng của câuDạng danh từ của hệ thống (thêm nút, thêm cột, mở quyền) là giải pháp đã dịch xong. Dạng tình huống (cuối tháng em không biết hồ sơ nào quá hạn) là bài toán còn nguyên
- Dấu hiệu, không phải bằng chứng"Thêm cột mã số thuế theo quy định mới" là dạng giải pháp mà phân tích có thể đã xong từ lâu ở chỗ khác
- Có khi phải đi thêm một bước
"chị gửi file đó cho anh A"- bài toán thật đang nằm ở chỗ anh A - Phép thử mười lăm phútMở backlog, lấy mười mục gần nhất. Đếm bao nhiêu mục viết dưới dạng một thứ hệ thống nên có, bao nhiêu mục viết dưới dạng một tình huống ai đó đang gặp
Khi nào cứ làm, đừng hỏi thêm
- Yêu cầu rẻ, làm nhanh, sai thì bỏĐừng biến buổi họp thành buổi phân tích
- Team cố ý viết dạng giải pháp sau khi đã phân tích xongĐó là đúng quy ước của họ, không phải chỗ hỏng
- Bản gốc đã mất thậtNgười cuối cùng thật lòng tin cái nút chính là nhu cầu - hỏi tiếp cũng không còn ai lấy lại được
Thang đo: hỏi ở đâu thì đáng
Hỏi thêm một câu trong buổi họp thì gần như không tốn gì. Nhưng làm gì đó với câu trả lời thì có tốn: mở lại một thứ vừa được chốt, đôi khi trước mặt đúng những người vừa gật. Nên hỏi ở ba chỗ: yêu cầu sắp bị từ chối, sắp ngốn vài tuần, hoặc sắp thành một điều khoản trong hợp đồng. Đắt nhất là ngay trước lúc ai đó nói "không khả thi", vì sau câu ấy thì không còn ai quay lại nữa.
Đếm xong mười mục thì con số đó nói gì
Nó không chứng minh gì về chất lượng backlog của bạn. Nhiều mục dạng giải pháp là hoàn toàn ổn. Cái nó cho bạn biết chỉ là: với những mục đó, bạn không còn cách nào tự đọc ra bài toán nữa - muốn biết thì phải đi hỏi. Còn có đáng hỏi hay không thì quay lại thang đo bên trái.