Bộ 1 - Bài 1.6
Câu không có ngưỡng, và cái nó hoãn lại
Ba lần siết cùng một câu, và cái vẫn còn thiếu
Vòng 1 - đã ký, đã qua ba vòng rà soát
Hệ thống phải có tốc độ đáp ứng nhanh, đảm bảo trải nghiệm người dùng.
Thiếu cả ba: bao nhiêu là đạt - đo bằng cách nào - vì sao chừng ấy là đủ
Nghiệm thu bế tắc. Làm lại tầng truy vấn sáu tuần, không tính thêm đồng nào
Vòng 2 - gắn một con số vào
Thời gian phản hồi trung bình dưới 2 giây.
Có số. Vẫn thiếu cách đo và căn cứ. Đo ở máy chủ hay máy cán bộ ngồi ở phường, trung bình của màn hình nào, lúc nào
Vẫn cãi nhau, chỉ tinh vi hơn
Vòng 3 - thêm cả cách đo
Phân vị 95 dưới 3 giây, đo trên máy trạm tại ba phường mẫu, giờ cao điểm, màn hình tra cứu, theo bộ kịch bản đã thống nhất.
Có số, có cách đo, kiểm được. Thiếu căn cứ từ công việc thật: con số 3 giây lấy từ một bài viết, và không ai ở phường từng nhìn thấy nó
Nghiệm thu qua. Sáu tháng sau: "máy vẫn chậm". Đo được 2,8 giây. Đạt
Chưa vào văn bản nào
Quá một giây là em phải nói chuyện đỡ với người ta, mà nói mãi cũng hết chuyện.
Không tra được từ bài viết nào, vì nó không nói về hệ thống - nó nói về khoảng im lặng giữa hai người đang ngồi đối diện nhau
Chưa phải một ngưỡng. Mới là chỗ để bắt đầu đi hỏi
Một tính từ trong một bản cam kết không mô tả một mức chất lượng - nó hoãn việc xác định mức ấy lại. Việc bị hoãn thì không tự tiêu đi: nó chờ tới lúc buộc phải quyết, mà lúc đó thì quyết định chịu ảnh hưởng của thế và của hợp đồng nhiều hơn hẳn so với lúc hai bên còn đang cùng thiết kế. Câu ấy không phát tín hiệu gì, vì nó có đủ hình dạng của một cam kết. Thứ nó thiếu không nhìn thấy được bằng cách đọc nó.
Vòng đời một tính từ
Không ai đọc sai, ở bất kỳ khâu nào
- Câu được viết vào mục yêu cầu phi chức năngTrang mười bảy của bản đặc tả
- Đi qua ba vòng rà soátĐơn vị đọc, gật. Đơn vị thẩm định đọc, gật. Hai bên ký
- Tám tháng, không ai hỏi lại một câu nàoNó có đúng hình dạng của một yêu cầu: chủ ngữ, động từ tình thái, một thuộc tính chất lượng, cả mệnh đề mục đích. Đọc giống hệt hai mươi câu quanh nó, những câu hoàn toàn kiểm đượcXEM MỨC 2
- Bàn nghiệm thu, hai câu cách nhau chưa tới một phútMột bên: chậm quá, chưa ký được. Một bên: đúng yêu cầu đã ký, có biên bản kiểm thử
- Cả hai đang chỉ vào cùng một dòngVà không bên nào đọc sai nó cả
- Quyết định không mất đi, nó chỉ đổi chỗỞ bàn nghiệm thu nó không còn được quyết bằng phân tích nữa, mà bằng việc ai đang cần chữ ký của ai hơn
Cái câu ấy thật sự làm
Phóng to bước 3
- Nó không thất bại trong việc mô tả chất lượngNó làm một việc khác, âm thầm hơn: hoãn một quyết định lại. Quyết định "thế nào là đủ nhanh" không biến mất, nó chỉ được đẩy sang bàn nghiệm thu
- Một câu không có ngưỡng thì không trung lậpNó đẩy việc quyết sang một thời điểm mà kết quả dễ bị chi phối bởi tương quan hai bên và bởi điều khoản hợp đồng hơn nhiều. Ở dự án ấy bên yếu thế là nhà thầu; chiều ngược lại cũng có, và cái "chậm" ấy ở lại với đơn vị suốt vòng đời hệ thống
- Gắn một con số vào vẫn chưa đủĐo ở đâu - trên mạng nào - trung bình của màn hình nào - trong khoảng nào - trung bình có che mất chuyện cứ hai mươi lần lại có một lần mất tám giây không
- Mỗi lựa chọn đều cho một kết quả đo hợp lệChúng chỉ không đo cùng một thứ
- Gilb nói chuyện này từ lâu và kỹ hơnMọi yêu cầu chất lượng phải mang theo một thang đo và một cách đo, thứ mà thực tế chúng hiếm khi mang. Nếu bạn phân biệt được nhiều hơn với ít hơn thì bạn đã ngầm có một thang đo rồi. Competitive Engineering (2005)
- Cái thiếu không nhìn ra được bằng cách đọc câuNó có đủ hình dạng của một cam kếtXEM MỨC 3
Thao tác
Hỏi người đang sống với hậu quả
Một câu, hỏi về chỗ công việc bắt đầu hỏng
"Chậm tới mức nào thì công việc của chị bắt đầu hỏng?"
Đừng hỏi "anh chị muốn nhanh cỡ nào". Hỏi vậy thì rất dễ nhận lại "càng nhanh càng tốt", và câu đó cũng vô dụng y như "phải nhanh".
- Người biết việc hỏng ở đâu, và người có quyền quyết mức chấp nhận, thường không phải một ngườiBốn ô ở bài đầu đã tách sẵn ai quyết và biết gì thì dám chốt thành hai ô riêng. Đây chính là chỗ việc tách ấy được trả tiền
- Người chịu hậu quả không phải người chốtChị cán bộ không nên phải cân đối tốc độ với chi phí hạ tầng. Cái chị mang vào là một ranh giới thực tế: đến mức nào thì công việc bắt đầu hỏng. Người có thẩm quyền cầm ranh giới đó, đặt cạnh chi phí, rồi mới chốt
- Một chỗ, một loại việc, một người thì chưa phải một ngưỡngMới là lần đầu cầm một con số sinh ra từ hậu quả thật thay vì từ một bài viết. Từ đó mới đủ cơ sở đi hỏi thêm vài phường nữa
- Có ngưỡng mà chính người chịu hậu quả cũng không biếtVì họ chưa từng sống qua tình huống đó. Ca ấy thì nói thẳng đây là phỏng đoán, ghi vào biên bản như một phỏng đoán, và hẹn đo lại sau ba tháng chạy thật
- Phép thử hai mươi phútMở đặc tả đang làm, lấy một dòng bất kỳ trong mục yêu cầu phi chức năng. Trả lời ba câu: bao nhiêu thì gọi là đạt, đo bằng cách nào, và vì sao chính con số đó là đủ tốt cho công việc thật
Khi nào cứ để nguyên tính từ
- Tính từ nằm trong tài liệu nội bộ, sai thì sửaKhông phải chỗ nào cũng cần một con số
- Đặc tả có bốn mươi thuộc tính chất lượngĐòi đủ cho từng cái thì chính khâu đặc tả thành chỗ tắc, và ba mươi con số nặn ra sẽ là số bịa nằm trong hợp đồng
- Hệ thống chạy đủ tốt, hai bên tin nhauRất nhiều dòng như vậy chẳng bao giờ bị ai mang ra cãi
Thang đo: tám tháng nữa thì phân xử được không
Một tính từ sắp thành điều khoản nghiệm thu, thành căn cứ thanh toán, thành cái mà tám tháng nữa hai bên sẽ chỉ tay vào: phải có đủ ba phần trước khi ký. Câu để tự hỏi rất gọn - tám tháng nữa, hai bên cầm câu này ra thì phân xử được không? Câu hỏi đúng không phải "yêu cầu này viết đã rõ chưa".
Điền không đủ ba ô thì nó nói gì
Nó chưa chứng minh dự án của bạn sắp có tranh chấp. Rất nhiều dòng như vậy chẳng bao giờ bị mang ra cãi. Nó cũng chưa chứng minh yêu cầu đó viết kém - có những thuộc tính mà cả ngành vẫn đang chật vật tìm cách đo cho thực tế. Cái duy nhất bạn vừa biết là dòng ấy hiện chưa phân xử được gì.